Overgewicht: Tips om je kat verantwoord te laten afvallen

Tips om je kat te laten afvallen (overgewicht)

Je kat laten afvallen is niet makkelijk. Het vereist geduld, discipline en doorzettingsvermogen. Je kat is niet in een dag zoveel aangekomen en de kilo’s zijn er niet zomaar af.

De weg terug naar een gezond gewicht is lang.

Maar het is het waard als je kijkt naar de algehele gezondheid van je kat. Hij krijgt zijn energie terug en kan zichzelf beter wassen. Spelen en springen wordt weer leuk voor hem. De kans op allerlei ziekten wordt verkleind.

Hieronder vind je tips om je kat te laten afvallen.

Sluit eerst medische oorzaken uit bij de dierenarts

Als je denkt dat je kat te dik is, is het belangrijk bij de dierenarts langs te gaan. Alhoewel maar een klein deel veroorzaakt wordt door ziekte, is het toch nodig dit uit te sluiten.

Als hij bijvoorbeeld een te traag werkende schildklier heeft, komt hij sneller aan. Een dieet zonder dit soort medische oorzaken op te lossen is praktisch zinloos.

Verantwoord afvallen: Hoeveel mag je kat per week afvallen?

Om leververvetting te voorkomen, wordt gesteld dat een kat niet meer dan 1 tot 2% per week van zijn gewicht mag verliezen. Een ander aspect is de spiermassa: voor optimaal behoud hiervan is het beter dat de kat niet meer dan 1% per week afvalt. (3) Voor je eigen doorzettingsvermogen is het fijn als hij minstens 0,5% per week afvalt.

Nodig: Een goede weegschaal

Meten is weten. Een goede weegschaal kan je helpen het gewicht van je kat te monitoren. Het beste is een babyweegschaal die stabiel op de grond kan staan. Met een snoepje kon ik Lapje makkelijk verleiden om op deze Adler babyweegschaal (tot 20kg) te lopen.

Meet minstens wekelijks het gewicht van je kat. Schrijf dit ook op in een dagboekje of houd een Excel bestand bij, zodat je de voortgang ziet.

Adler Babyweegschaal

Tip: Je kunt eventueel ook met je kat op een mensenweegschaal gaan staan. Echter is het voor dikke katten onprettig om opgepakt te worden. Ook is het veel minder precies. Daarom verkies ik een babyweegschaal die tot op de tiende nauwkeurig is.

Verantwoord afvallen = Nooit een crashdieet

Een kat mag nooit, nooit, nooit, NOOIT op een crashdieet gezet worden. Dus niet even een paar dagen geen eten of de hoeveelheid drastisch terugschroeven. Hiervoor zijn drie redenen.

Ten eerste kan er leververvetting (hepatic lipidosis) ontstaan als een kat snel afvalt. Katten met overgewicht hebben hierop al een verhoogde kans. Wanneer je kat al 48 uur niet gegeten heeft of als hij minder dan 50-75% van zijn dagelijkse calorieën eet over meerdere dagen wordt de kans ook groter op leververvetting.

Ten tweede krijgt je kat niet voldoende van de andere voedingsstoffen binnen als je de hoeveelheid drastisch vermindert. Sommige tekorten kun je heel snel zien en anderen minder snel, maar feit is dat dit zich opbouwt over tijd. Daardoor maak je je kat in feite ziek.

Ten derde kan het lichaam van je kat in spaarstand gaan. Dat betekent dat het metabolisme (stofwisseling) heel zuinig wordt met de energie die binnenkomt. Het wordt efficiënter in het gebruik van de energie. Hierdoor kan afvallen een onmogelijke opgave worden. Sterker nog, het jojo effect treedt hierdoor ook eerder op.

Hoe ziet een gezonde kat eruit?

Om je kat naar een gezond gewicht te krijgen, is het ook belangrijk dat je weet hoe een gezonde kat eruit ziet. Anders denk je dat je kat niet te meer te dik is, terwijl hij dat wel is. Of je denkt dat ie te dun is, waardoor je hem extra voert, terwijl dat niet nodig is! De Body Condition Score geeft je hierover een goed idee.


Blog advertentie Via Natura
Body Condition Score Kat

Uit een Engels onderzoek bleek dat we niet goed weten wat te dik is. 50% wees een 4 of 5 aan, maar slechts 17% was zich bewust dat dit te dik is. Voor onze ogen lijkt dat ‘normaal’, terwijl je kat dus overgewicht heeft en zodoende extra risico’s heeft op allerlei andere ziekten.

Onthoud dat bij de buik, net voor de achterpoten, dit altijd redelijk hoog is – hoger dan je misschien verwacht. Dit kun je zien in plaatje 5. Hier kan wat overtollig vel hangen, maar dat kun je makkelijk voelen: het is geen vet, maar vel. (Lees meer: de primordial pouch, of ‘springvel’).

Ruggengraat: Proteïne indicator

Naast de ribben en gewicht kun je ook letten op de ruggengraat en de achterkant van zijn kopje. Als deze prominent aanwezig zijn (je kunt ze makkelijk voelen), dan is dit een teken dat je kat spiermassa heeft verloren. Dit is een indicatie dat je kat leidt aan eiwit ondervoeding (1).

Het is belangrijk dat je het verschil weet tussen vet en spieren. Op die manier weet je of je kat afvalt omdat hij spiermassa verlies of omdat vet verdwijnt. Als hij namelijk spiermassa verliest, kan dat de metabolisme vertragen. Hierdoor wordt gewichtstoename juist aannemelijker (2, 3). Een voer met voldoende eiwitten (vlees) is dus heel belangrijk!

Iedereen in het huishouden moet meedoen

Vector dikke kat

Niets is zo zinloos als dat jij de maaltijd afweegt en streng toezicht houdt op je kat zijn calorie inname, terwijl hij achter je rug om extra gevoerd wordt. Denk hierbij ook aan buren die misschien je kat voeren.

Leg uit hoe belangrijk het is dat je kat afvalt en dat hij niets extra’s mag – ook niet als hij héél zielig kijkt. Iets wat in onze ogen klein lijkt, is voor een kat juist een groot aandeel van zijn totale calorieën.

Geef vochtrijke voeding: natvoer

Animonda Carny Adult Kattenvoer 400gr

Eiwitten

Blikvoer heeft een aantal belangrijke voordelen ten opzichte van brokjes. Allereerst bevat het meer kwalitatieve eiwitten. Deze zijn afkomstig van vlees in plaats van planten. Daardoor voelt je kat zich meer verzadigd.

Tevens zorgen die eiwitten voor het onderhoud van de spiermassa. (3) Hierdoor blijft de metabolisme hoger en is het jojo effect mogelijk minder van toepassing.

Koolhydraten

Ten tweede bevat natvoer minder koolhydraten dan brokjes. Dat is belangrijk, omdat koolhydraten de bloedsuiker het meest laten stijgen. Vooral rijst. Helaas zijn katten al minder insuline gevoelig en ligt diabetes op de loer.

Bij voedingen die minder dan 15% van de energie uit koolhydraten krijgt (minder dan 20%DM) blijft de bloedsuikerspiegel makkelijker binnen de normale range.(4)

Nog een voordeel is hormonaal van aard. Als de bloedsuiker steeds hoog is, wordt die energie gebruikt. Terwijl je eigenlijk wil dat de vetopslag gebruikt wordt als energie. Door minder koolhydraten en dus minder insuline aanmaak, wordt eerder de vetopslag aangesproken.

Vocht

Ook bevat natvoer vocht. Katten zijn gewend om hun vocht uit hun voer te krijgen. Vocht uit voer wordt in katten anders opgenomen dan uit water. Door natvoer zijn ze beter gehydrateerd (ondanks dat ze op brokjes meer drinken!). (5)

Vocht zorgt er tevens voor dat natvoer minder caloriedicht is dan brok. Dat betekent in praktijk dat je een kat van brokjes veel minder mag eten in volume dan van natvoer. Het uitzetten van de maag zorgt voor de afgifte van hormonen die de eetlust drukken. Daarom vult natvoer meer dan brok.

Het kan lang duren voordat je kat het nieuwe voer accepteert. Soms tot wel drie maanden of nog langer. Het is belangrijk door te zetten en tevens in de gaten te houden of je kat eet.

Lees meer:

Portie controle: Geplande, afgewogen maaltijden

Portie controle helpt je controle te krijgen over de voedselinname van je kat. Zeker als je kat overgewicht kun je eigenlijk niet zonder maaltijden voeren (in plaats van onbeperkt).

Portiecontrole is wat mij betreft nog belangrijker dan beweging om gewicht onder controle te krijgen. Het is 1) makkelijker om dit te reduceren en 2) als je kat al dik is, is bewegen vaak moeilijk en pijnlijk.

Simpel gezegd moeten de porties kleiner zijn dan wat hij nu krijgt. Op de verpakking staan vaak aanbevelingen, maar deze houden geen rekening met het (ideaal)gewicht van jouw kat of zijn bouw. Daarom is het beter om zelf uit te rekenen hoeveel je kat mag eten per dag.

Langzaam afbouwen

Het is belangrijk dit langzaam af te bouwen. Als je kat veel te zwaar is, dan kun je beter niet direct voor zijn ideaalgewicht geven, omdat het verschil dan te groot is.

Stel dat je kat 7 kilo weegt, terwijl hij 4 kg mag zijn. Het kan dan handiger zijn om eerst te voeren voor 5,5 kilo en de hoeveelheid gaandeweg verminderen. Als hij daar bijna op zit, geef je voor 4 kilo. Zo valt hij langzaam, maar gestaag af. En dat is precies de bedoeling.

Probeer de hoeveelheid 10 tot 14 dagen uit. Weeg je kat elke dag en houdt dit beiden bij in een schriftje. De weegschaal is je leidraad. Hij mag 1% per week afvallen. Pas de hoeveelheid voer aan indien nodig: Iets meer als hij te snel afvalt, iets minder als hij niet afvalt/aankomt.

Hoe lang duurt het afvallen?

Stel dat je een kat hebt van 6 kilo, maar hij mag eigenlijk maar 4 kilo wegen. Er moet dus 2 kilo af.

Hij mag 1% van 6 kilo = 0,06 kilo (60 gram) per week afvallen.

Dat duurt dus ongeveer 2 kilo / 0,06 = 33 weken (7,5 maand).

Door dit uit te rekenen weet je beter op wat voor tijdspad je zit. Zo kun je je verwachtingen managen: Het gaat níét snél.

Voer meerdere keren per dag

Het blijkt dat als je meerdere porties per dag eet je metabolisme actiever is. Dit helpt bij het verliezen van gewicht. Gegeven dat katten in het wild ook meerdere porties (8-10) gedurende de dag eet, wordt dit aangeraden.

Het is ook goed voor zijn mentale en fysieke gezondheid. Je kat heeft voldoende vertrouwen dat hij op een gegeven moment weer eten krijgt, maar hij hoeft niet te lang te wachten. Dat scheelt een hoop stress voor je kat.

Als je werkt overdag, kun je de kat drie keer per dag voeren (liever 4 of 5 keer als dat lukt). Eens ’s morgens, een keer laat in de middag (tussen 4 en 6) en eens vlak voordat je naar bed gaat. Een voerbak op een timer is ook een idee, zoals de Petsafe Eatwell.

Petsafe Eatwell 5

Geef eten in de vorm van een spel

Ook al vind ik portiecontrole het belangrijkste, meer beweging is ook belangrijk. Dit kan helpen de spieren te onderhouden. (Tevens helpt het ook ietsjes om het calorie gebruik te verhogen, maar onthoud “You can not outrun a bad diet”).

Voeren in de vorm van een spel is een manier om eten (lees: motivatie) en beweging te combineren. Daarnaast houdt het ze bezig en kunnen ze hun jachtinstinct verbeteren.

Als je kat nog droogvoer eet, kun je bijvoorbeeld een handjevol brokjes één voor één door de kamer gooien. Hierdoor rent je kat er achteraan en krijgt wat beweging (of hij loopt of sjokt, als hij maar beweegt!).

Je kunt dit ook doen als zijnde ‘parcours’ over tafels, stoelen, banken, kasten, speeltunnels en wat je verder hebt: Gebruik elke keer een brokje of speeltje om je kat te verleiden weer een stukje te doen.

Ze spelen met hem, zorgen dat hij moet bewegen tussen zijn eten en bedje, ze laten hem rechtop zitten voor brokjes, ze verplaatsen het gras. Dit zijn de dingetjes die je dagelijks kunt doen.

Voerpuzzels

Een voerpuzzel is ook een idee. Hierdoor moet je kat meer moeite doen voor zijn voer. Zeker bij schrokkende katten is dit een extra handig. Ze moeten hierdoor langzamer eten. Uit onderzoek bij mensen blijkt dat langzamer eten tot een meer verzadigd gevoel leidt en aangenomen wordt dat dit bij mensen ook zo werkt.

Alhoewel niet elke kat het geduld er voor heeft of het snapt, is het zeker het proberen waard. Begin makkelijk met open en lage bakjes, zodat hij het voer er simpel uit kan vissen. Gaandeweg kun je het steeds iets moeilijker maken, maar zorg dat hij wel succesvol blijft. Ook afwisseling is aan te raden.

Een nadeel aan veel voerpuzzels is dat ze werken met droogvoer. Echter kun je van de kunststof varianten ook prima een natvoer puzzel maken. Ook als dit langer blijft staan is dat niet erg. Een kat ruikt zelf prima of iets bedorven is. Wel goed afwassen naderhand uiteraard!

Stimulo Voerbak
De Stimulo als natvoerpuzzel

Speel met je kat

Lekker spelen met je kat is belangrijk voor jullie relatie en voor de activiteit van de kat. Hele dikke katten zijn vaak moeilijk te verleiden.

Probeer het eens met verschillende spelletjes en meerdere keren per dag. Al is het maar een minuut per dag, het is iets. Naarmate je kat meer afvalt zal hij meer energie krijgen en wordt het spelen makkelijker. Ongeveer 10 minuten per dag is het doel.

Spelletjes zijn te koop in diverse winkels. Denk aan hengels, laserlampjes en catch the mouse. Speeltjes kun je ook zelf maken met een propje papier, een bolletje wol of een wc-rol. Of iets creatiever en groter als je dat wilt/kunt.

Meer bewegen staat hier niet voor niets als laatste twee tips. Calorie inname is dé belangrijkste factor voor overgewicht. Deze video van Vox (zeer aangeraden!) geeft de redenen hiervoor supergoed weer. Een quote hieruit (vrij vertaald):

“Beweging […] is fantastisch voor je gezondheid, waarschijnlijk het beste wat je kunt doen naast stoppen met roken om je gezondheid te verbeteren, maar het is geen manier om gewicht te verliezen.”

Dit heeft meerdere redenen. Fysieke activiteit is maar hooguit 30% van het energiegebruik in je lichaam, de andere varianten heb je niet onder controle. Bovendien kan beweging leiden tot meer honger en daarmee bedelen, wat voor ons weer moeilijk te weerstaan is. Maar met slechts een klein beetje voer kun je de beweging alweer teniet doen.

Uiteindelijk komt het erop neer dat je veel meer controle hebt over de calorie inname dan het calorieverbruik. Daarom begin je met portiecontrole.

Conclusie: Langzaam afvallen door portiecontrole

Als je je kat wil laten afvallen, is het belangrijk andere medische oorzaken bij de dierenarts uit te sluiten. Het afvalproces is een lange weg, maar het halen van de finish is belangrijk voor de gezondheid van je kat.

Begin met portiecontrole, meet de grammen secuur af en zorg dat je niet meer geeft dan dat. Houdt door middel van een goede weegschaal in de gaten of en hoe snel je kat afvalt. Pas hierop eventueel de hoeveelheden aan.

Voerpuzzels zijn een mooie manier om spelen (beweging) en eten te combineren. Spelen daagt je kat uit om meer te bewegen en verstevigt jullie band. Hier kun je zo creatief mee zijn als je maar wilt.

Onthoud echter dat voeding het belangrijkste component is om je kat te laten afvallen.

Lees verder over overgewicht: Hoe vaak moet je je kat voeren?

Pootje PurrfectCat
Bronnen
  1. CatInfo.org: Feline Obesity: An epidemic of fat cats
  2. Feline Nutrition: Slimming your cat: What works, what doesn’t
  3. Laflamme en Hannah (2005) Increased dietary protein promotes fat loss and reduces loss of lean body mass during weight loss in cats
  4. In het artikel over diabetes en koolhydraten leg ik dit uit en wordt het onderbouwd.
  5. In dit artikel over waarom katten niet zonder vochtrijke voeding kunnen leg ik dit verder uit en vind je de bronnen.

PhotoCredit: Dan Perry, Alexas_Fotos, Monstreh

Vond je dit artikel interessant?
Meld je dan aan voor meer tips en de nieuwste blogs.
Plus de download "In 4 stappen kattenvoer beoordelen".

*Geen spam!

Wist je dat... Je kunt Catmoneo ook volgen op Facebook!

4 reacties:

  1. Het wordt als probioticum aan verschillende voedingsmiddelen of voedingssupplementen toegevoegd vanwege de vele gezondheidsvoordelen.

    • Dat kan, maar dan is wel de vraag of de beloofde strengen er ook na bewerking nog inzitten en in welke mate die nog werkzaam zijn.
      Probiotica zou ik daarom liever apart toevoegen aan de voeding.

  2. Ik heb een kat, en haar veterinair zegt dat ze moet afvallen. Ik ben er het helemaal mee eens dat voeding het belangrijkste component is om de kat te laten afvallen! Mijn kat volgt een dieet, maar het probleem is dat ik voor een paar weken naar een andere stad moet. Hopelijk vind ik een kattenpension waar ze op dezelfde manier mijn kan zullen voeden.

    • Dat is even lastig zeg. Misschien is een huisoppas een idee. Dan heb je iemand die tijdelijk in jouw huis leeft. Zo kun je diegene instrueren over de hoeveelheden voer en krijgt je katje ook de aandacht die ze verdient. Huizenoppassite is bijvoorbeeld eentje die je zou kunnen gebruiken. Ik doe dit zelf ook als huisoppasser en weet uit ervaring dat het heel goed werkt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *