Het ideale en gezonde gewicht van katten: Is jouw kat te dik?

BCS Wat is een gezond gewicht voor je kat

Een recent onderzoek (2018) geeft aan dat maar liefst 45% van de katten te dik zijn.[1] Dit is zeer problematisch, want net zoals bij mensen zorgt overgewicht tot een rits aan gezondheidsrisico’s, zoals blaasproblemen, diabetes, ademhalingsproblemen, huidproblemen, artritis…

Aangezien iedereen graag het beste voor zijn kat wil en hem zo lang mogelijk bij zich wil houden, is het dus van belang dat je weet hoe een gezond lichaamsgewicht er voor katten uitziet.

Maar dit herkennen is niet altijd makkelijk.

Als de dierenarts het eens tegen je heeft gezegd, is dit op zijn minst een heads up en zeker een waarschuwing om zelf dit eens te bekijken. Hiervoor zijn twee richtlijnen die je als katteneigenaar kunt gebruiken: het gewicht en de body condition score.

Zorg dat je zelf de vraag kunt beantwoorden: Is jouw kat te dik?

Wat is een gezond gewicht voor katten?

De eerste indicatie die eenvoudig te meten is, is het gewicht van je kat. Gewicht is een fijne meetmaat, omdat het objectief is. De weegschaal geeft de kilo’s en grammen aan, en that’s it. Er is geen discussie over mogelijk.

Het gewicht, samen met de eetlust, is een goede indicator voor de gezondheid van je kat. Het geeft je dierenarts een idee in welke richting hij moet zoeken. Daarom raad ik aan om minstens wekelijks (maar in ieder geval maandelijks) het gewicht bij te houden. Schrijf het vooral op in een dagboekje, want dan zie je direct de kleinste verschillen.

Hiervoor gebruik ik de Adler AD 8139 babyweegschaal (tot 20 kg). Deze is plat en stevig, en gaat niet wiebelen als Lapje erop gaat staan. Met een snoepje heb ik haar er zo op. Een kleedje of een doos erop kan er ook voor zorgen dat je kat er lang genoeg op blijft voor een meting. (en let erop dat alle pootjes erop staan ook! Zo probeerde Lapje laatst “vals te spelen”, haha)

Adler Babyweegschaal

Maar de vraag blijft: wat is een gezond gewicht voor katten?

Net zoals bij mensen, loopt het ideale gewicht voor katten uiteen. Dit is afhankelijk van het ras, bouw en geslacht:

Ras – Een Maine Coon en een Noorse boskat zijn grote katten. Deze zijn daarom een stuk zwaarder dan de kleinere gebouwde Siamees.

Bouw – Net zoals bij mensen worden sommige katten groter dan anderen. De lengte van de poten en kop-staart hebben daar ook invloed op.

Geslacht – Mannetjes worden meestal groter dan vrouwtjes en zijn daarom ook zwaarder.

Hieronder zie je voor zowel katers als poezen voor verschillende rassen het gemiddelde gewicht (blauw). Daarnaast zie je dat 68% (geel) en 95% (groen) van de katten binnen bepaalde waarden zit.

Dus bijvoorbeeld van alle HTK katers (mannetjes) zit 68% tussen de 3,7 en 5,7 kilo. En 95% zit tussen 2,7 en 6,7 kilo. Dit betekent ook dat er maar 2,5% van de katers onder de 2,7 kilo zit en maar 2,5% van de katers heeft een gezond gewicht boven de 6,7 kilo.

Dit is een statistische berekening die je kunt doen die “Bell Curve” of “normaalverdeling” heet. Geen stress als je niet weet wat dat is, daar ben ik voor 😉 Het enige wat je moet weten, is dat de raskatten groep niet supergroot was (rond de 20 tot 30 dieren) en daarom kan het nog wel iets afwijken van deze cijfers. Voor HTK katten zijn deze gegevens redelijk betrouwbaar en bruikbaar.
Cijfers zijn gebaseerd op Colliard en anderen (2009)[2] (HTK katten) en Kienzle en Moik (2011)[3] (raskatten).

Deze cijfers geven je een indicatie van wat normaal is en wanneer het buitensporig wordt. Gaat jouw HTK poes richting de 6 kilo, dan weet je dat hij ten opzichte van alle andere katten zwaar is.

Maar is het ook té zwaar?

Alhoewel de kans daarop vrij groot is, hoeft het niet per se zo te zijn.

Voor mensen pakken we de BMI erbij: we vergelijken lengte met gewicht. Op basis daarvan bepalen we of je in het ideale gewicht, overgewicht of ondergewicht hebt.

Voor katten doen we dat aan de hand van de Body Condition Score. Dat geeft een goede indicatie van de vetmassa die je kat heeft.

Tip: Ben je benieuwd of jouw kat een gezond gewicht heeft?

Vraag dit dan alsjeblieft niet op Facebook of ergens anders online. Helaas weten veel kattenbaasjes niet wat een gezond gewicht is en wordt dit onderschat. Bijvoorbeeld 7kg wordt als normaal beschouwd, terwijl je net hierboven hebt gezien dat dat helemaal niet zo normaal is. In sommige gevallen wordt overgewicht ook nog als ‘schattig’ en ‘niet erg’ beschouwd. Ook kunnen foto’s erg misleidend zijn door de hoek en gebruikte lens.

Als je graag advies wilt, vraag dan je dierenarts. In een consult kan je dierenarts zowel gewicht als Body Condition Score meenemen, samen met de andere kenmerken van je kat.

Body Condition Score: Heeft je kat een ideaal gewicht?

De Body Condition Score (BCS) is een 9 puntsschaal (soms ook 5) die kijkt naar het figuur (lichaam) van je kat om te bepalen of hij te dik is. Belangrijk aspecten zijn:

Ribben – Zijn de ribben zichtbaar (ondergewicht) of helemaal niet te voelen (overgewicht)? De ribben moeten voelbaar zijn bij zeer lichte druk voor een ideaal gewicht.

Taille – Is er een hele smalle taille (ondergewicht) of is de taille niet meer zichtbaar (overgewicht)? De taille is smaller dan vaak gedacht wordt.

Buik – Is de buik hoog opgetrokken (ondergewicht) of is er veel buikvet (overgewicht)? Dit kan zich vertalen in een ‘hangbuik’ die zowel naar beneden als naar de zijkanten bolt. (Let op: Dit is wat anders dan overtollig vel wat na castratie vrij gebruikelijk is en het verschil is duidelijk te voelen!).

Bij een kat met het ideale gewicht zijn de ribben (bijna) niet zichtbaar, maar wel duidelijk voelbaar. Daarnaast is zijn taille te onderscheiden, maar niet overdreven aanwezig. Er kan een beetje buikvet zijn, maar niet te veel.

Deze dingen kun je observeren als je kat op zijn buikje ligt, maar vooral als je van bovenaf kijkt en als je vanaf de zijkant kijkt. Ook kun je de ribben proberen te voelen, en bij een hangbuik voelen of het vel (flexibeler, als een soort flapje) of vet is (niet heen en weer te ‘schudden’). Vooral bij langharige katten kan dit best lastig zijn, omdat al dat haar het werkelijke beeld verstoort.

Let op: een hangbuikje na castratie is vrij gewoon en bestaat uit vel. Het verschil met vet is duidelijk zichtbaar en voelbaar. Een hangbuik zwabbert heen en weer tijdens het lopen, en voelt dun aan als je beide kanten vastpakt. Lees hier meer over de hangbuik, of ‘primordial pouch’.

Hieronder vind je de 9-puntsschaal om jouw kat mee te vergelijken. Als je de ribben niet met lichte druk kunt voelen, moet je actie ondernemen omwille van de gezondheid van je kat.

Body Condition Score Kat

In deze video laat ik zien hoe ik dit bij Lapje toepas. (het geluid is een matig helaas, zet je geluid iets harder).


Blog advertentie Via Natura

Hier nog een instructievideo bij een hondje, maar dit werkt exact hetzelfde voor katten 🙂

(Tip, zet je geluid eerst even weer zachter als je net mijn video hebt bekeken.)

Wat zegt de Body Condition Score?

Het voordeel van gewicht is de objectiviteit, maar gewicht houdt geen rekening met individuele verschillen in grootte en bouw. Dat doet de Body Condition Score wel, waardoor een kat niet simpelweg op een gemiddelde wordt afgerekend.

Bij een 9 punts schaal is 5 het ideale gewicht. Ook dit zegt iets over het gewicht. Voor elke punt omhoog, heeft de kat zo’n 10 tot 15% teveel gewicht voor zijn ideale gewicht.

Opmerkelijk feitje – Uit onderzoek blijkt dat de dierenarts 45% van de katten indeelt als te zwaar, terwijl slechts 22% van de baasjes zijn kat categoriseert als te zwaar.

Mijn conclusie hieruit is dat kattenbaasjes regelmatig onderschatten hoe dik hun kat eigenlijk is. Te dikke katten worden daardoor gezien als ‘normaal’ en normale katten als ‘te dun’, waardoor met name die laatste groep soms extra voeding krijgt.

Probeer hier op verdacht te zijn wanneer je je eigen kat beoordeelt.

Als je het niet zeker weet, vraag dan je dierenarts. Die zijn gewend hiermee te werken.

Van kat naar mens

Soms is het moeilijk voor te stellen wat overgewicht bij katten betekent. Daarom het volgende voorbeeld.

Stel dat jouw kat 4 kilo mag wegen, maar hij weegt nu 6 kilo. Dat is dus 2 kilo te zwaar. Dat lijkt niet zoveel, toch? Maar het komt neer op 50% te zwaar.

Stel dat jij als mens 80 kilo mag wegen. Met 50% te zwaar, ben je nu 120 kilo. Dát is wat het extra gewicht voor je kat betekent.

Een gebrek aan spiermassa

Soms zijn katten dun en iel. Vooral bij oudere katten zie je de spiermassa verdwijnen. Dat merk je vooral aan een ingevallen ruggengraat. Het plaatje hieronder laat zien hoe je dat voelt.

Te dik en toch te dun

Sommige katten ogen tegelijkertijd te dik en te dun. Als je ooit zo’n kat hebt gezien, dan weet je wat ik bedoel: de taille is ingevallen, de ruggengraat (te) goed voelbaar en tussen de schouderbladen zit een holte.

Vaak is de vacht ook dof, en soms ‘sprieterig’ (het staat wat in plukjes van elkaar af). Aan de andere kant is de buik te dik, zowel opzij als naar beneden, en je ziet een vetmassa.

Dit duidt op het verlies van spiermassa gecombineerd met een calorie overschot dat leidt tot meer vetmassa.

Door het eiwittekort kunnen spieren en huid niet goed onderhouden worden, maar ook intern aan de organen is dit tekort te zien als je door je kat heen zou kunnen kijken. Echter zorgen de extra calorieën uit vet of koolhydraten ervoor dat er wel steeds een overschot is aan energie die wordt opgeslagen in vet.

Als dit klinkt als jouw kat, dan raad ik aan zo snel mogelijk over te stappen naar een eiwitrijker voer (met uitzondering als er nierproblemen zijn, let dan met name op het fosfor gehalte). In natvoer heb je meer dan voldoende keuze (mijn topselectie vind je hier); bij brokken een stuk minder (mijn analyse vind je hier).

Is mijn kat dik of zwanger?

Pasgeboren kittens

Dit is zeker een belangrijke vraag. Je wilt een zwangere kat zeker niet op een dieet zetten – integendeel zelfs, je wilt haar juist meer geven om de extra energie die een zwangerschap kost te ondersteunen.

Een belangrijk verschil is dat een te dikke kat dat over zijn hele lijf is, terwijl een zwangere kat alleen een dikkere buik krijgt. Vaak is deze buik meer naar de zijkanten. Bij een dikke kat is het meer een hangbuik.

Daarnaast is ze vooraf krols geweest, waarbij ze miauwt en opeens erg aanhankelijk naar andere katten is. Maar ik óók uit ervaring dat het niet altijd zo opzichtig is! Verder zie je vaak dat na ongeveer 21 dagen de tepels roder worden en het haar eromheen wegtrekt.

Het gedrag van een dikke kat verandert meestal niet, behalve misschien in de zin dat hij slomer, slaperiger en minder actief wordt.

Vanaf ongeveer 20 dagen kan de dierenarts door middel van een zwangerschapstest of door te voelen (‘abdominale palpatie’) vaststellen of je kat inderdaad zwanger is.[4] (Probeer beter niet zelf te voelen of je kat zwanger is tenzij je echt weet wat je doet. Hiermee kun je mogelijk een miskraam veroorzaken. Ik vermeld het maar – better safe then sorry!).

Waarom wordt je kat dikker?

Heel simpelweg is de balans tussen energie in en energie uit de belangrijkste reden dat je kat dikker wordt. Maar ook het lichaam (hormonen, organen zoals de schildklier) hebben hier invloed op.

Castratie – Castratie is één van de belangrijkste redenen waarom onze katten ineens aankomen. Door hormonale veranderingen treedt in veel gevallen hyperphagia op (heel veel eten, nooit genoeg lijken te hebben), met aan de andere kant dat een gecastreerde kat minder mag eten voor gewichtsbehoud. Zeker als je onbeperkt voert, kan dit makkelijk leiden tot gewichtstoename.

Medisch – Er zijn ziekten waardoor overgewicht optreedt, zoals een te langzaam werkende schildklier (hypothyroïdisme). Tevens kan de poes zwanger zijn. Als jouw kat om (voor jou) onverklaarbare reden ineens dikker wordt (of afvalt), is het verstandig om de dierenarts te raadplegen.

Brokken – Brokken zijn extreem calorie dicht. Gecombineerd met castratie en onbeperkt voeren is dit een risicofactor voor katten om te dik te worden.[1] Alhoewel het niet veel lijkt als een kat bijvoorbeeld 10 gram per dag te veel eet, komt dit al snel neer op 40kcal per dag. Voor een kat van 4 kilo (gecastreerd) is dit maar liefst 21% (of 1/5) van zijn dagelijkse maximum!

Is jouw kat te dik? Zorg voor verantwoord afvallen

Als je hebt geconstateerd dat jouw kat te dik is (of aan de dikke kant), is de eerste actie uitsluiten dat er iets medisch aan de hand is.

Als dat gedaan is, kan gekeken worden naar een manier om je kat te laten afvallen. Dat is in de meeste gevallen meer werk dan de hoeveelheid voer verminderen en nog maar 2x per dag eten geven. Helaas zie ik daardoor vaak super-chagrijnige katten én het kan ook nog eens gevaarlijk zijn door leververvetting.

Daarom is een verantwoord afvalplan zo belangrijk. Dan blijft je kat gezond en blij en weet je wat je doet en waarom. Het is een stap-voor-stap programma waarin je alles leert over slim en rustig aan je kat laten afvallen.

Laat in de comments hieronder de scores van jouw kat weten!

Pootje Catmoneo

❤️ PS: Is je kat te dik maar weet je niet goed hoe je je kat laat afvallen? Leer alle tips en inzichten om dit slim en verantwoord te doen. Je weet precies welke voeding je moet gebruiken, hoeveel je kunt geven en hoe snel je kat mag afvallen. Want je kunt je kat laten afvallen op de verkeerde manier, en op de goede manier! Meer info vind je hier.

Bronnen

[1] Overweight in adult cats: A cross sectional study (2018)

[2] Colliard en anderen (2009) Prevalence and risk factors of obesity in an urban population of healthy cats

[3] Kienzle en Moik (2011) A pilot study of the body weight of pure-bred client-owned adult cats

[4] Dierenarts Van Kessel: Fokadvies katten: Dracht

12 reacties:

  1. Ik heb zo eens wat tabellen bekeken voor gewichten van kitten. De ene site schrijft een kitten van 17 weken mag 2,5kg wegen. De ander schrijft 1,7kg. Mijn kitten was behoorlijk uitgehongerd (toen ik haar kocht kreeg ze alleen harde brokjes van Lidl voor volwassen katten). Ik had al Animonda kitten in huis en PoN Meadowland. Gelukkig wilde ze per direct het ‘oude’ voer niet meer. Ze is nu 17 weken en woog vanmorgen 1.59kg. Maar nu heb ik geen idee wat goed is. Ze is een halflanghaar (geen merk 😁) dus de bouw is moeilijk te zien.

    • Marilyn [Catmoneo]

      De BCS kan je hiermee verder helpen, ook voor kittens. Uiteraard zijn ze nog in de groei, dus het zal hier en daar veranderen.
      T/m 4 maand zijn ze ook nog wat slungeliger. Wat een goed gewicht is hangt van zoveel dingen af (bouw, ras, geslacht, etc).

  2. Hoi Marilyn, het is toch gelukt. Als je op de link drukt krijg je de melding dat pagina niet gevonden werd, maar ik heb voedingstool ingetypt in de zoekbalk en dan lukte het wel. 🙂 Ik heb net de bijgaande video bekeken.

    Wat ik me nog afvroeg, is deze voedingstool ook bruibaar bij raskatten. Il heb 2 ragdolls die te zwaar zijn.

  3. Wij hebben twee binnenkatten, waarvan er 1 een Europese korthaar en de andere is een mix tussen Ragdoll en een Britse korthaar. Nu is het zo, dat de mixkat, volgens de dierenarts, te dik is. Het probleem is wel, hij eet alles wat los en vast zit De andere kat is ideaal qua gewicht. Deze kreeg bij zijn vorige eigenaresse alleen natvoer en bij ons krijgt hij brokken en eens per week een zakje natvoer. We hebben gemerkt dat zijn vacht, van vettig naar enorm zacht is veranderd (ik weet niet of dat door het voer komt). We zijn op zoek naar een nieuw soort voer. Op dit moment krijgen ze Royal Canin Indoor voer. Via mijn moeder, die een oude poes heeft, ben ik geattendeerd op Orijen voer.

  4. hoi Marilyn,

    ik heb 2 katers van nu 7 maanden, ze zijn iets te zwaar.

    welke brok adviseer je?

    geef nu porta21 , maar wil hiermee stoppen, de vacht wordt sinds dit voer ook iets vettig en heb dus ook het idee dat ze hierop iets dikker worden

    wel is voor het eerst de ontlasting goed

    qua natvoer krijgen ze animonda 2x daags 100 gr per kat(in totaal)
    wissel ook af met andere merken, die je aangeeft in de tabel, van goed natvoer

    wil een combi van nat en brok blijven geven

    dank je wel alvast
    groet karin
    max en sam 🙂

  5. Beste Marilyn,
    Wat een fijne website is dit, en zo compleet!! Top.
    Maar uit de keuze voor het juiste voer weet ik het nog steeds niet.
    We hebben sinds januari een poes in huis, die nogal wat problemen heeft.
    Mimi is nu rond de 7 jaar (geschat) in we hebben haar vanuit een asiel gekregen.
    Ze is in januari 2018 gesteriliseerd, na een nestje kittens grootgebracht te hebben in een pleeggezin.
    Van de eerste 6 levensjaren weten we dus niks.

    Mimi heeft 2 problemen:
    1.Ze heeft constant oorontsteking,
    en verliest heeeel erg veel haar de hele tijd, met plukken tegelijk ondanks het borstelen vd vacht om de andere dag. Vindt ze heerlijk.
    Volgens de DA zou het een (voedsel)allergie zijn.
    2. Ze is nu 1,2 kilo te zwaar.

    Dit hebben we op advies van de DA gedaan:
    Van febr tm april de Royal Canin light brokjes gegeven . Daar deed ze het voor wat betreft het gewicht heel goed op, ze is toen terug naar 3,6 kg gegaan, een goed gewicht volgens de DA.
    Echter kregen we de oorontsteking niet weg na een aantal behandelingen.
    DA dacht dat het met de voeding te maken zou kunnen hebben.
    Advies was om over te stappen op hypoallergeen voer. Royal Canin hypoallergenic zijn we toen gaan geven vanaf april. Dit helpt helemaal niets tegen de oorontstekingen en de haaruitval.
    We geven 45/50 gram per dag, en verder helemaal niets anders. Maar dat helpt ook niks, en ze wordt er dus veel te dik van. En oren en vacht zijn niet goed.
    Dat is het dus ook niet.
    Ook heeft Mimi een obsessie voor eten, blijft bedelen en loopt de hele tijd naar het bakje, en erhoeft maar iets of wat te ritseken, of ik loop naar de keuken staat ze weer naast je te miauwen.
    Maar ze krijgt echt niks dan de 4 x per dag 10 gr brokjes, in een voerpuzzel. Dat helpt tegen het schrokken.
    Nu wil ik overstappen naar natvoer omdat dat beter is.
    Maar heeft het zin om hypoallergeen voer te proberen? Of kan ik beter naar de calorieen kijken?

    Heb je een advies voor Mimi, want zo kan het niet.

    Er is zoveel keuze. En ze kan ook nog ergens anders allergisch voor zijn natuurlijk.
    Ook denk ik aan acupunctuur voor Mimi.
    Ik wil eigenlijk niet dat ze pillen of zo moet nemen voor de oren.
    Sorry voor het lange verhaal.
    En dank je wel alvast ook namens mimi.
    Groet
    Petra.

  6. Ik wist niet dat als de ribben niet te voelen zijn, de kat overgewicht is! Ik heb een kat, en het lijkt erop dat hij te dik is. Nu ben ik op zoek naar een kattenpension voor hem omdat ik op een zakenreis ga, maar zodra ik terug kom, zet ik hem op een dieet!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.