Waarom brokjes niet helpen tegen tandplak bij katten

Brokjes of tandenpoetsenHet is een argument dat ik veel hoor als ik zeg dat je beter natvoer kunt voeren: dan heeft mijn kat binnen de kortste keren een slecht gebit en tandproblemen!

 

Maar is dit werkelijk waar?

 

Wat als je bij je tandarts kwam en die zegt: ‘Nou, vanaf vandaag hoef je je tanden niet meer te poetsen, je kunt gewoon op wat pinda’s of koekjes kauwen.’ Pardon? Dat zou gek zijn, toch? Het gaat er bij mij niet in dat brokjes goed zijn voor de tanden, dus tijd voor wat onderzoek.

 

Waarom zouden brokjes helpen tegen tandplak?

In het wild scheuren katachtigen hun prooi aan te stukken. Uiteraard gebruiken ze daarbij hun tanden. Door het contact tussen de maaltijd (prooidier) en de tanden, schuren de tanden als het ware schoon. Daarom zie je bij wilde katten (/katachtigen) vaak witte tanden.

 

Brokjes moeten dit effect nabootsen. De pet food industrie (bijvoorbeeld Hill’s) stelt dat de harde brokjes voor ditzelfde schuureffect zorgen, zodat de opbouw van tandplak voorkomen wordt. Tandplak bouwt op en verhart tot tandsteen, wat tevens een bron van bacteriën is. Dat leidt weer tot gaatjes en ontstekingen. Door tandplak te voorkomen, kun je ook veel andere gebitsproblemen voorkomen.

 

Toch zien we ook bij onze huistijgers gele tanden en gebitsproblemen. Er zijn genoeg katten die op 2 of 3 jarige leeftijd al heftige gebitsproblemen hebben.

 

Wat is tandplak?

Tandplek zijn een laagje van de restjes van voeding. Je kunt dit verwijderen door het eraf te ‘schuren’, zoals wij doen met onze tandenborstel. Als tandplak te lang blijft zitten, verhard het en wordt het tandsteen. Dat krijgt een gelige/bruine kleur. Omdat dit ruw is, hechten bacteriën hier zich makkelijk aan. Dit kan leiden tot irritatie, gaatjes en tandvleesontstekingen. Ook kunnen de bacteriën in de bloedbaan vervoerd worden en leiden tot onder andere hart- en nierproblemen.

 

Waarom brokken niet helpen tegen tandplak

Als zoveel katten op zo’n jonge leeftijd al gebitsproblemen hebben, is er dan niet iets mis met de aanname dat brokjes zorgen voor minder tandplak? Daarom duik ik wat dieper in op hoe katten eten.

 

Katten kauwen niet zoals wij 

Net zoals koeien kunnen mensen onze kaken zijwaarts bewegen. Dit is de eerste stap in de afbraak van plantaardige materiaal voor herbivoren en omnivoren, zodat het oppervlakte groter is en de celwand kapot.

Katten kunnen die zijwaartse beweging echter niet maken. Hun kiezen en tanden zijn scherper (puntiger) en niet vlak zoals die van ons. Wel trekken en scheuren ze aan vlees.

 

Brokjes hoeven niet gekauwd te worden

Vlees heeft geen beschermingslaagje zoals planten hebben (de celwand). Kauwen van plantaardig materiaal is nodig om die celwand te doorbreken, als een soort voorbewerking voor de enzymen in het maag-darm stelsel om het verder af te breken.  Als carnivoor is dat voor de kat echter niet nodig, en zij slikken dan ook vrij grote stukken vlees in één keer door. Die stukken vlees zijn groter dan de gemiddelde brok en dus worden veel brokjes in hun geheel doorgeslikt.

De brokjes zijn echter klein genoeg om in een keer door te slikken. Als je kat kotst net nadat hij gegeten heeft, moet je het maar eens bekijken. Het merendeel van de brokjes is nog heel.

 

Het schuureffect is er niet

Maar tóch, als mijn kat droogvoer eet, hoor ik de brokjes kraken tussen de tanden en zie ik haar soms moeite doen een brokje tussen de kiezen te krijgen, zoals ze zouden doen met vlees. Sommige brokjes worden dus toch (tot op zekere hoogte) vermalen tot kleinere stukjes.

 

Het probleem is dat bij de productie van brokjes rekening gehouden wordt met de onvermogen van de kat om te kauwen. Daardoor valt het brokje snel uiteen. Dit betekent dat alleen het uiteinde van de tand/kies in aanraking komt met het brokje. Het probleemgebied bij het tandvlees wordt niet ‘geschuurd’. Dit is de plek waar tandplak en tandsteen de meeste kans hebben om gaatjes en tandvleesontstekingen te veroorzaken.

 

Waarom werkt dit schuureffect wel/beter bij wilde kat(achtigen)?


Blog advertentie Via Natura

Hun tanden gaan door huid/veren, pezen en spieren, waardoor dit schuurmechanisme wél optreedt. Het contact tussen hun tanden en de maaltijd (prooi) is optimaal; de hele tand of kies wordt benut in plaats van alleen de punt. (Desalniettemin hebben ook zij wel last van tandproblemen, dus een ‘all natural diet’ is ook niet optimaal).

 

De koolhydraten zorgen mogelijk voor meer tandplak

Waarom zeggen we tegen kinderen dat ze niet te veel snoep moeten eten? De suiker is slecht voor hun tanden en bevordert gaatjes!

Brokjes bevatten koolhydraten (sacchariden) en soms zelfs toegevoegde suikers. Dit blijft makkelijker plakken aan de tanden en leidt makkelijk tot tandplak. Ook zijn deze suikers niet alleen voeding voor slechte mondbacteriën, ze trekken diezelfde slechte bacteriën ook aan! Dus ook bij katten kan de voeding zorgen voor problemen!

 

En bedenk nou zelf, zou je ooit koekjes eten om je tanden schoon te houden? Als we voor onszelf niet geloven dat dit helpt, waarom voor onze katten dan wel?

Chocolate chip cookie

 

Is er voer dat wel helpt tegen tandplak?

Brokjes – Ondanks dat brokjes als dé voeding worden gezien om tandplak te voorkomen, heeft toch 70 tot 80% van de katten jonger dan 3 jaar gebitsproblemen. Combineer dat met het feit dat verreweg de meeste katten nog steeds een 100% brok dieet krijgen, en dat dit dus zou moeten helpen tégen tandplak!

 

Natvoer – Natvoer en brokjes doen het ongeveer gelijk wat betreft tandplak. Natvoer helpt dus niet meer of minder tegen tandplak dan brokjes. Wel is natvoer vaak wat minder hoog in koolhydraten, wat een klein voordeel is. Echter is het ook veel zachter en komt er amper kauwen aan te pas.

 

Rauwe voeding (KVV) – KVV bevat een (meestal!) bijna geen koolhydraten, wat een grote plus is. Maar KVV is gemalen en daarom hoeft er net zoals bij natvoer weinig te gebeuren wat betreft kauwen en scheuren. Het biedt niet genoeg weerstand om daadwerkelijk een schuureffect te creëren.

 

Prooi en vleesstukken (BARF) – Bij honden helpt het geven van gemalen bot. Deze schuurt als een soort zand langs de tanden en kiezen. Bij katten is dit lastiger. Een kippennek of soortgelijke vlees-met-bot stukjes kan je kat verleiden om meer te scheuren en zo het schuureffect te creëren. Rauw voeren kan de tandplak aanzienlijk verminderen.

 

Lees meer: Een experiment voor de tanden: brok versus rauw

 

Helpen Dental kattenbrokjes tegen gebitsproblemen?

Speciale Dental kattenbrokjes zijn gemaakt om de “tanden schoon en wit te houden”. Doordat ze groter zijn en wat anders van structuur, moet de kat ze minstens 1 keer kauwen en vallen ze minder snel uit elkaar. Daardoor blijven er minder etensresten achter tussen de tanden die voor tandplak zorgen.

Echter zitten er nog steeds koolhydraten in deze brokken, die tandplak bevorderen. Ook treedt het schuureffect niet zodanig op als bij prooien en vleesstukken. Het zal misschien een remmend effect hebben, maar op lange termijn kunnen er toch problemen ontstaan.

 

Aanleg

Weet echter wel dat aanleg ook een grote rol speelt. Als je kat aanleg heeft voor gebitsproblemen, kunnen gebitsproblemen ook gebeuren als hij op rauw (BARF) staat. Het blijkt dat genen en aanleg meer te maken heeft met de opbouw van tandplak dan het dieet. Een goed dieet kan dus wel helpen, maar dit kun je goed aanvullen met tandenpoetsen.

 

Het beste middel tegen tandplak: tandenpoetsen!

Net als bij ons helpt tandenpoetsen het beste bij het verwijderen van tandplak en het voorkomen van tandsteen. Het heeft het gewenste schuureffect en de speciale tandpasta pakt ook de bacteriën aan.

 

Voordat je heel hard wegrent: tandenpoetsen is niet zo gek of eng als het lijkt. Waarschijnlijk gaat dit niet overnight, maar met wat doorzettingsvermogen en een slimme techniek is het wel degelijk mogelijk. (Toegegeven: er zijn katten waarbij ik dit niet eens zou próberen, maar bij de meeste katten kan het wel).

 

Natuurlijk moet je kat hieraan wennen, dus je begint niet gelijk met een tandenborstel. Je moet dit rustig aan opbouwen totdat je kat oké is met het poetsen. Dit kan makkelijk een paar maand duren. Begin met het aaien en masseren van het koppie, dan een vinger over de tanden, dan met een gaasje en tot slot met een kattenborstel. Neem de tijd.

 

Lees meer: Hoe laat je je kat wennen aan tandpoetsen?

 

Conclusie: Tandenpoetsen in plaats van brokjes

Tandplak en tandsteen kunnen leiden tot serieuze problemen zoals gaatjes en tandvleesontsteking, maar de bacteriën kunnen ook vervoerd worden in de bloedbaan en orgaanschade aanrichten.

Echter helpt het niet om brokjes te voeren: het schuurmechanisme dat tandplak zou verwijderen werkt niet. Mogelijk verergeren brokjes zelfs de aanmaak van tandplak door de hoge hoeveelheden koolhydraten.

Het enige voer wat kan helpen is rauw voeren, met hele prooien. Ook tandenpoetsen is een heel geschikt alternatief of aanvulling om (zeker bij een dier met aanleg) de kans op gebitsproblemen te verkleinen.

Wil je je kat helpen met het verwijderen van tandplak? Leer dan zijn tanden te poetsen.

Pootje PurrfectCat

Bronnen

Dr. Díaz (Feline Nutrition): What Dry Food Does to Your Cat’s Teeth

CatBehaviourist: 6 Reasons why dry food does not clean your cat’s teeth

Dr. Becker (Healthy Pets): Raw Diet: The Perfect Pet Food That Helps Break Down Your Pet’s Tartar

Oervoer: Schone Tanden, Een pak van je hart

Vond je dit artikel interessant?
Meld je dan aan voor meer tips en de nieuwste blogs.
Plus de download "In 4 stappen kattenvoer beoordelen".

*Geen spam!

Wist je dat... Je kunt Catmoneo ook volgen op Facebook!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *