Eendagskuikens: Van restproduct tot voedseldier

In Nederland worden jaarlijks ongeveer 45mln. haantjes uit de legindustrie gedood, de zogenaamde eendagskuikens. Deze kuikens worden gebruikt als voedseldieren en hebben dus nut gekregen voor verschillende dierhouders, zowel op grotere schaal als voor particulieren.

 

Ondanks dit nut is er veel weerstand tegen het vergassen van miljoenen kuikens. Mogelijk komt dit voort uit de vele onduidelijkheden die er zijn rondom dit onderwerp. Tijd voor opheldering dus.

Herkomst

Legkippen zijn dusdanig ontwikkeld dat ze hun energie vooral steken in het leggen van eieren. Ze hebben weinig vlees en zijn hierom minder wenselijk als vleeskip. Nu leggen deze kippen natuurlijk niet alleen hennen, maar ook hanen. Deze hanen hebben eenzelfde soort bouw en zijn hierom evengoed minder wenselijk als vleeskip.

De kuikenhaantjes hebben daarom een ander doel gekregen: Ze worden gebruikt als voedseldier. Dierentuinen, valkeniers, maar ook particulieren maken dankbaar gebruik van dit “restproduct”. [1]

Seksen

Na het uitbroeden van de kuikens worden deze, als ze zijn opgedroogd, door zogenaamde kuikenseksers gesorteerd. Deze kunnen op basis van de veervorm of -kleur (afhankelijk van het ras) bepalen of het gaat om haantjes of hennetjes. De hennen worden klaargemaakt voor transport naar de legboerderijen, de haantjes gaan door naar de volgende fase.

Euthanasie

Op een lopende band gaan de kuikens naar een met CO2 (koolstofdioxide) gevulde kast. Hierin raken ze vrijwel direct bedwelmd en zullen ze binnen een minuut het leven laten. Hierna worden ze in een goed geventileerde ruimte snel gekoeld.

Kiezebrink heeft deze methode mee ontwikkeld en het wordt door verschillende dierbeschermingsorganisaties als een duidelijke verbetering gezien ten opzichte van voorgaande werkwijzen.

De rol van Kiezebrink

Buiten het ontwikkelen van een meer diervriendelijke methode van euthanasie, heeft Kiezebrink nog een grote rol binnen de industrie van eendagskuikens. Zij zijn namelijk de grootste afnemer en distributeur binnen Nederland en misschien zelfs wel binnen Europa. 85% van de kuikens worden namelijk verspreid naar landen als België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Engeland.

Afzetmarkt

Binnen Nederland levert Kiezebrink voornamelijk aan dierentuinen (m.u.v. Artis en Blijdorp) en valkeniers. Een klein deel belandt bij particulieren. Er is dus een goede markt voor deze kuikens, waardoor ze niet zonder nut hoeven te sterven.

Kwaliteit

Er zijn met de verschillende broederijen duidelijke afspraken gemaakt omtrent dierenwelzijn en hygiëne. De kuikens gaan pas als ze droog zijn naar de CO2-cabine, zodat ze niet klef worden, en ook het snelle koelproces draagt bij aan de beperking van bacteriegroei.

De broederijen zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van deze eisen en de controle hierop ligt bij het NVWA. Kiezebrink haalt wel dagelijks partijen op om deze vervolgens direct in te vriezen. Kuikens worden dan ook nooit levend verhandeld.

Euthanasie

Het vergassen met CO2 is natuurlijk niet de enige dodingsmethode. Een aantal alternatieven kunnen dus best interessant zijn om ook te bekijken.

Schredder

Deze methode wordt in landen als Engeland veelvuldig gebruikt. Kuikens zijn binnen een seconde dood en het is hiermee de snelste, meest praktische en mogelijk ook meest duurzame methode. Een groot nadeel van deze methode is het restant: Dit kan enkel bewerkt worden verwerkt.

Ondanks dat het de meest snelle en daardoor mogelijk meest diervriendelijke methode is, biedt deze methode toch veel weerstand. Het is absoluut geen prettig aangezicht en wordt dan ook snel luguber genoemd.

Stikstof

Deze methode werkt volgens hetzelfde principe als CO2. Stikstof biedt geen voordelen ten opzichte van CO2, maar is mogelijk niet geschikt voor jonge dieren en dus niet geschikt voor eendagskuikens, vanwege de hoge tolerantie hiertegen. Wanneer een dier nog niet volledig dood is, zal deze bij een te snelle zuurstof teruggave ook direct herstellen. [2] [3]

> Klein feitje: Stikstof wordt momenteel overwogen als alternatief voor de huidige methode van euthanasie bij de doodstraf.

Lucht wordt gesplitst in zuurstof en stikstof.

Anoxia

Deze methode is niet geschikt voor het euthanaseren van eendagskuikens, omdat dit de dieren nat maakt, maar is wel interessant om te benoemen, omdat het lokaal ingezet kan worden bij bijvoorbeeld het moeten ruimen van een bedrijf.

Dieren worden voorbereid alsof ze op transport gaan. Vervolgens vult de ruimte zich met stikstof gevulde bellen en raken de dieren snel bewusteloos, waarna ze binnen enkele minuten sterven. [4]

Alternatieven voor eendagskuikens

Ongeveer anderhalf tot twee procent van de Nederlandse eendagskuikens belandt bij particulieren die ze voeren aan honden, katten, vogels en reptielen. Het gros komt terecht bij onder andere dierentuinen en valkeniers.

Katten met prooi

In principe zijn er voor de particulier drie alternatieven:

  • Uitwijken naar andere leveranciers;
  • Uitwijken naar andere typen prooidieren;
  • Uitwijken naar andere dierensoorten. [1] [5]

Andere leverancier

Wanneer de eendagskuikens in Nederland zullen verdwijnen, is de kans groot dat de grote afnemers hun heil gaan zoeken in het buitenland. Mogelijk kunnen de particulieren hier dan van profiteren en “meeliften”.

Nu is het vrij realistisch om er rekening mee te houden dat de methoden van Nederland zich ook zullen uitbreiden naar het buitenland. In dat geval zou deze oplossing dan ook enkel uitstel van executie betekenen.

Kanttekening

Buiten dat spelen er nog een andere factoren mee die verplaatsing naar het buitenland niet ideaal maken, namelijk: Dierenwelzijn en hygiëne. De dodingsmethoden in het buitenland zijn momenteel nog allesbehalve ideaal (het duurt bijvoorbeeld langer), maar ook de verwerking erna laat nogal wat te wensen over.

Andere prooidieren

Een van de voordelen die eendagskuikens bieden, is het zijn van een “compleet” pakket. Het lijkt dus een logische stap dit te vervangen voor een ander compleet pakket, zoals muizen of ratten. Helaas is dit op een aantal punten niet bepaald ideaal.

Momenteel komen de ratten en muizen nog uit het overschot van het onderzoekscircuit en zijn ze dus ook van SPF-kwaliteit (Specific Pathogen Free, vrij van bepaalde pathogenen). Dit is bij lange na niet voldoende om het gat van de eendagskuikens op te vangen, waardoor ook hierbij de kweek naar het buitenland zal verhuizen met het nodige kwaliteitsverlies als gevolg.

Prijs

Ratten kosten al snel ruim 3x zoveel als kuikens, muizen wel 10x (en dan hebben we het nog niet over de babymuizen). Het is immers meer een kweekproduct dan echt een restproduct uit een massa-industrie.

Andere diersoorten

Het BARF-principe bestaat natuurlijk al even en wordt bij zowel honden als katten al ingezet als manier van voeren. In plaats van complete prooien te gebruiken, is het ook mogelijk om verschillende delen van andere (grotere) diersoorten te gebruiken en hiermee een maaltijd samen te stellen.

Niet compleet

Een nadeel hieraan is dat je dus ook echt zelf samen moet stellen. Je moet jezelf gaan verdiepen, tenzij je gebruik gaat maken van vooraf samengestelde pakketten en/of toegevoegde vitaminen en mineralen. Het verliest hierdoor een stukje handigheid en controle.

Productie

Nu is het sowieso niet haalbaar om het gat te vullen met enkel het slachtafval van onze productie. De productie van deze dieren moet dan dus ook omhoog en mogelijk gaat hiermee de voerprijs ook omhoog. Zeker wanneer het dierenwelzijn een belangrijke factor moet blijven.

Verder van de natuur

Prooidieren staan dicht bij de natuur van de kat, de kat is immers een prooidier eter. Grotere diersoorten, zoals koeien passen daar eigenlijk niet tussen. Een andere samenstelling kan de natuur wel benaderen, maar vaak missen net de kleine puntjes die prettig kunnen zijn voor de kat. Zo zal een kat sneller spelen met een complete prooi dan met een kippenpoot.

Discussie

Ondanks dat het idee van miljoenen kuikens vergassen weinig positieve reacties teweegbrengt, is er ook een kanttekening aan het hele principe. Zo worden de kuikens nuttig gebruikt als diervoeding en worden ze dus niet simpelweg vernietigd.

Ook particulieren maken hier dankbaar gebruik van. Alternatieven zijn op verschillende vlakken niet ideaal, er moet aan de kant van het dier of de kant van de particulier ingeleverd worden.

Het verhaal lijkt dus 2 kanten te hebben. Aan de ene kant staat de vergassing van miljoenen kuikens, aan de andere kant is het een gewaardeerd onderdeel van de dierenvoeding geworden.

Kat silhouette

Bronnen

[1] De afzetmarkt voor eendagshaantjes in beeld – Wageningen UR Livestock Research (2010)

[2] The experimental animal in biomedical research – B.E. Rollin (1990)

[3] Recommendations for euthanasia of experimental animals: Part 1 – B. Close (1996)

[4] https://www.anoxia.eu

[5] Vermarkten van haantjes van legrassen – Wageningen UR Livestock Research (2013)

Vond je dit artikel interessant?
Meld je dan aan voor meer tips en de nieuwste blogs.
Plus de download "In 4 stappen kattenvoer beoordelen".

*Geen spam!

Wist je dat... Je kunt Catmoneo ook volgen op Facebook!

2 reacties:

  1. Ik voer mijn noren geregeld een kuiken, ze zijn er gek op en ik zie ze er heerlijk hun jachtinstinct mee “ophalen”. Nu ben ik mede door deze website heel bewust bezig met de calorie-inname van de katten om ze mooi en gezond te houden. Ik vroeg me dan ook af of ik voor het voeren van een kuiken calorieën moet tellen op hun dagelijkse inname en zo ja: voor hoeveel telt dan een kuiken ongeveer?
    Alvast bedankt.
    Groet,
    Tessa

    • Dag Tessa,

      In principe kun je de kcal van een kuiken meetellen voor de dag hoeveelheid. Ik voer ze zelf van Kiezebrink (de grootste leverancier binnen Nederland) en die geven de waarden op 116,3kcal/100g. Een kuiken weegt ongeveer 40g, dus dan heeft een kuiken ongeveer 47kcal. Natuurlijk zal dit per kuiken iets verschillen, maar dit zal een goeie schatting zijn.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *